Montessori onderwijs

Maria Montessori was een Italiaanse arts en hoogleraar in de antropologie die leefde van 1870 tot 1952. In opdracht van de regering stichtte zij in de sloppenwijken van Rome haar Casa dei Bambini: kinderopvanghuizen. Zij had een voor die tijd geheel nieuwe en zeer moderne aanpak van opvoeding en onderwijs. Zij ging uit van de volgende vragen: Volgens Maria Montessori is ieder kind anders en ontwikkelt elk kind zich in zijn eigen tempo. Het team van IKC Zeeburgereiland houdt rekening met deze verschillen door de leerstof voortdurend aan te passen aan de verschillende behoeftes van de kinderen. Elk kind krijgt zoveel mogelijk maatwerk geleverd. Wij werken volgens de traditionele Montessorimethode, maar hebben deze wel aan de huidige maatschappelijke en wetenschappelijke ontwikkelingen aangepast. Zo worden op onze school vanaf groep drie methodes ingezet die de leidraad vormen voor de didactiek, het leerstofaanbod van deze school. De Montessorimaterialen worden vanaf deze groep als ondersteunende materialen gebruikt. De methodes die wij inzetten zijn geselecteerd op mate van differentiatie. Dit houdt in dat de methode niet alleen de basisgroep leerlingen moet bedienen, maar ook leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, alsmede de excellente leerlingen. Bij veel methodes horen instructiemomenten en groepslessen. Ook deze worden op onze school gestructureerd aangeboden. Verder worden de leerlingen intensief gevolgd aan de hand van het toetssysteem van het CITO leerlingvolgsysteem (CITOLOVS). Dit toetssysteem wordt vanaf groep twee gebruikt om het onderwijs aan een individuele leerling, een groep, of de hele school te analyseren en eventueel te verbeteren. Twee keer per jaar worden deze toetsen bij de leerlingen afgenomen en wordt het onderwijs op drie niveaus geanalyseerd en eventueel bijgesteld.

 

Leren en ontwikkelen

Maria Montessori heeft specifiek materiaal ontwikkeld om de nieuwsgierigheid van kinderen te prikkelen. Dit materiaal is door kleur en vormgeving aantrekkelijk en sluit aan bij de verschillende ontwikkelingsniveaus. De kinderen werken er individueel mee of samen, aan hun tafel of op een kleedje op de grond. Naast Montessorimaterialen zijn ook andere materialen aanwezig. Hierdoor krijgen de kinderen de kans om een bredere reeks van talenten en Meervoudige Intelligenties (MI) te ontwikkelen. De kinderen werken op hun eigen niveau, in hun eigen tempo en leren hun werk te organiseren. Kinderen van verschillende leeftijden zitten bij elkaar in de groep. Zo kunnen zij van elkaar leren en elkaar helpen. De leerkracht loopt rond en coacht kinderen waar dat nodig is. De leerkracht geeft 'lesjes' aan een kind of aan een groepje en beantwoordt vragen, zodat kinderen zelf weer verder kunnen werken. Naast de individuele lesjes en de individuele begeleiding, geeft de leerkracht ook lessen aan een klein groepje of de hele groep. Kinderen zijn niet altijd individueel bezig, maar werken ook samen in een groepje.

 

Help mij het zelf te doen

Zelfstandigheid is belangrijk binnen het Montessorionderwijs. De kinderen krijgen binnen vastgestelde kaders zoveel mogelijk de vrijheid en de gelegenheid om zelf te ontdekken, te doen en te ervaren. Dit wil dus niet zeggen dat kinderen alleen maar doen wat zij willen. Aan het Montessorisysteem ligt een strakke structuur en discipline ten grondslag. De leerlingen van onze Montessorischool krijgen net als andere basisschoolleerlingen in Nederland leerstof aangeboden die is omschreven in de door de overheid vastgestelde kerndoelen voor het basisonderwijs. De manier waarop de kerndoelen worden behaald, verschilt wel ten opzichte van andere scholen. ‘Help mij het zelf te doen’ is een uitgangspunt van het Montessorionderwijs. De leerkracht schept voorwaarden voor een veilige en uitdagende leeromgeving en de leerlingen nemen binnen deze kaders zoveel mogelijk het initiatief en de verantwoordelijkheid voor hun eigen ontwikkeling.

 

De aantrekkelijke klas

De klas speelt een belangrijke rol in het leven van een kind. Een groot gedeelte van de tijd wordt hier doorgebracht. Zo'n klas moet stimulerend zijn om in te werken. De Montessorileerkracht besteedt veel aandacht aan het aantrekkelijk maken van de klas. Steeds wordt het lokaal anders ‘aangekleed’, passend bij de tijd van het jaar of bij een thema waar de kinderen mee bezig zijn. Door deze “voorbereide omgeving” wordt het kind geprikkeld om te leren.


Vrijheid in gebondenheid

De kinderen krijgen de vrijheid om zelf hun werk te kiezen en in te delen. De leerkracht registreert nauwkeurig hoe een kind zich ontwikkelt en zorgt ervoor dat alle leerstof aan bod komt. Kinderen die een zwakke werkhouding hebben, krijgen meer sturing en structuur in de taken. Wij noemen dat ‘vrijheid in gebondenheid’. De leerlingen worden individueel begeleid. Daardoor kan ieder kind zich binnen het Montessorionderwijs optimaal ontplooien.

 

Talentontwikkeling

We gaan ervan uit dat ieder kind anders is. Ieder kind moet z'n talenten zo goed mogelijk gebruiken. Naast taal, lezen, rekenen en wereldoriëntatie besteden we ruim aandacht aan het ontwikkelen van de kunstzinnige, lichamelijke en sociaal-emotionele vorming. Naast kennisverwerving vinden we ook de persoonlijke ontwikkeling belangrijk. We willen de kinderen niet alleen de nodige kennis en vaardigheden leren, maar hen ook aanmoedigen tot zelfstandigheid en tot kritisch denken en handelen. Leren omgaan met elkaar, keuzes kunnen maken en het plannen van je werk zijn aspecten van ons onderwijs.
 

Verschillende leeftijden

In het Montessorionderwijs werken we met een onder-, midden- en bovenbouw.
                        Onderbouw groep 1 en 2 (vier tot zes jarigen)
                        Middenbouw groep 3, 4 en 5 (zes tot negen jarigen)
                        Bovenbouw groep 6, 7 en 8 (negen tot twaalf jarigen)
Er wordt gewerkt in heterogene groepen. Kinderen van verschillende leeftijden zitten samen in een lokaal. Zowel het verschil in ontwikkelingsniveau als het verschil in belangstelling speelt een rol. Kinderen leren aandacht te hebben voor elkaar, naar elkaar te luisteren en te kijken. Ze leren spelenderwijs met elkaar samen te leven. Regels in de groep worden door de oudere kinderen voorgeleefd, waardoor de jongste kinderen ze overnemen. Elk kind is een keer de jongste en de oudste in een bouw. Oudere kinderen ‘coachen’, helpen en ondersteunen de jongere kinderen, zodat deze zich snel thuis voelen in de groep. Op deze manier leren kinderen verantwoordelijkheid voor elkaar te dragen, dit heeft tot gevolg dat er minder gepest wordt op school.

 

De leerkracht

Belangrijke zaken die kinderen op de Montessorischool leren, zijn:
Leren kiezen, leren plannen, leren omgaan met vrijheden, zelf verantwoordelijkheid dragen voor het werk en dan zelf het werk doen in alle rust. Een leerkracht in het Montessorionderwijs is in de eerste plaats begeleider. Je vindt haar of hem vaak tussen de leerlingen, bezig met één kind of met een klein groepje. Alle kinderen worden persoonlijk benaderd en geobserveerd. Aan het eind van de dag wordt per kind bijgehouden wat het die dag gedaan heeft, zodat de leerkracht altijd weet hoe ver elke leerling is. Voor alle groepsleerkrachten geldt dat zij een Montessoriopleiding moeten hebben afgerond of dat zij bezig zijn met de opleiding. De leerkrachten worden voortdurend begeleid en getraind op het gebied van klassenmanagement en organisatie.

 

Informatie & communicatie technologie (ICT)

Door goed gebruik te maken van de moderne mogelijkheden van ICT zijn de leerkrachten nog beter in staat om aan te sluiten bij de individuele behoeften van kinderen. Ook vinden we het belangrijk om kinderen goed voor te bereiden op hun toekomst. Nieuwe media spelen een steeds grotere rol in het dagelijks leven en de ontwikkelingen gaan razendsnel.
In elke groep hangt een digitaal schoolbord (een touchscreen) en meerdere computers en/of laptops. Kinderen vanaf groep 3 nemen een eigen Ipad mee naar school. Als het voor ouders financieel lastig is om een eigen Ipad mee te nemen, koopt de school een Ipad. Deze Ipad blijft altijd op school en gaat niet mee naar huis.
We zetten in op het zogenaamde "blended learning": Een mix van leren met en zonder technologie. Dit betekent dat in de voorbereide omgeving de digitale leermiddelen en de tastbare materialen naast elkaar aanwezig zijn. Op deze manier kunnen we de ontwikkeling van de kinderen optimaliseren en de kinderen voorbereiden op de toekomst van morgen! Alle afspraken die wij binnen het team over dit onderwerp hebben gemaakt, zijn vastgelegd in het ICT protocol.